Achtergrond
De zoete aardappel, ook wel bataat genoemd, wint de laatste jaren snel aan populariteit. Toch zijn de zoete aardappelen die je in supermarkten, groentewinkels en restaurants tegenkomt vaak afkomstig uit het buitenland. Een groot deel van de import komt uit de Verenigde Staten, waar de teelt al jarenlang op grote schaal plaatsvindt.
Opvallend is dat de zoete aardappel eigenlijk helemaal geen aardappel is. Door de naam denken veel mensen dat zoete aardappelen familie zijn van gewone aardappelen, maar dat is niet het geval. Beide gewassen behoren tot een andere plantenfamilie. De zoete aardappel wordt daarom officieel gezien als een groente en niet als een aardappel.
De zoete aardappel behoort tot de windefamilie (Convolvulaceae), terwijl de gewone aardappel onderdeel is van de nachtschadefamilie. De eetbare knol ontstaat onder de grond en dient als opslagplaats voor voedingsstoffen. Wereldwijd behoort de zoete aardappel tot de belangrijkste voedselgewassen en wordt zij geteeld in zowel tropische als gematigde klimaten.
Historie
De zoete aardappel werd rond 1500 door Spaanse en Portugese ontdekkingsreizigers aangetroffen in Midden- en Zuid-Amerika. De inheemse bevolking noemde het knolgewas ‘batatas’. De Spanjaarden en Portugezen namen deze naam over en verbasterden die tot ‘batáta’.
Vanaf 1648 werden bataten op grotere schaal geteeld in de Amerikaanse staat Virginia. Vanuit Amerika vond vervolgens export plaats naar Europa, waar de zoete aardappel langzaam bekendheid kreeg.
Tegenwoordig wordt de zoete aardappel in Europa vooral geteeld in Spanje, Portugal en Italië. Hoewel de productie nog beperkt is in vergelijking met de wereldwijde teelt, neemt het areaal toe. De warmere zomers in delen van Europa maken de teelt steeds aantrekkelijker.
Ook in Nederland groeit de belangstelling voor de teelt van zoete aardappelen. Dankzij verbeterde rassen en een langer groeiseizoen lukt het steeds beter om zoete aardappelen lokaal te produceren. Daarmee ontstaat een duurzaam alternatief voor geïmporteerde producten.
Waarom zoete aardappelen?
De zoete aardappel staat bekend als een voedzaam product. De knollen bevatten onder andere:
- Veel vezels en mineralen
- Vitamine A, belangrijk voor huid en gezichtsvermogen
- Vitamine C, dat bijdraagt aan een goede weerstand
- Minder koolhydraten dan veel aardappelrassen
- Van nature geen gluten
- Langzame koolhydraten die zorgen voor een geleidelijke afgifte van energie
Door de combinatie van voedingsstoffen is de zoete aardappel populair bij sporters, gezinnen en mensen die bewust met voeding bezig zijn. De knollen passen binnen een gevarieerd voedingspatroon en kunnen op veel verschillende manieren worden bereid.
Toepassingen in de keuken
Zoete aardappelen zijn veelzijdig in de keuken. Je kunt ze rauw verwerken in groentesnacks, gebruiken in soepen, stoven met vlees, koken in de schil, bakken met andere groenten of verwerken tot friet. Ook in stamppotten en ovengerechten komen ze goed tot hun recht.
De zachte structuur en lichtzoete smaak maken de zoete aardappel geschikt voor zowel hartige als zoete gerechten. In veel landen worden zoete aardappelen verwerkt in puree, curry’s, ovenschotels en zelfs in brood, cake en desserts.
Niet alleen de knollen zijn eetbaar. Ook de bladeren van de zoete aardappelplant kunnen worden gegeten. Gekookt zijn ze vergelijkbaar met spinazie. De bladeren bevatten eiwitten, vitaminen en diverse mineralen.
Daarnaast bevat de zoete aardappel natuurlijke suikers, waaronder sucrose. In sommige landen worden de knollen daarom gebruikt als grondstof voor de productie van alcoholische dranken.
Zoete aardappelen telen in Nederland
Steeds meer hobbytuinders en professionele telers kiezen ervoor om zelf zoete aardappelen te telen. De planten houden van warmte, zonlicht en een luchtige bodem. Een beschutte plek in de tuin, kas of verhoogde bak geeft vaak de beste resultaten.
De teelt begint meestal met jonge zoete aardappelplanten, ook wel slips genoemd. Deze planten ontwikkelen gedurende het seizoen lange ranken en vormen onder de grond de bekende knollen. Afhankelijk van het ras en de weersomstandigheden kan de oogst plaatsvinden vanaf september tot in oktober.
Wie kiest voor gezonde zoete aardappelplanten en een goede verzorging, kan ook in Nederland een mooie opbrengst behalen. Daarmee wordt de afstand tussen teler en bord kleiner en groeit de belangstelling voor lokaal geteelde zoete aardappelen verder.